صفحه (۷۷)
از ترقی بی‌دلیل قیمت محصولات دامی جلوگیری بعمل آمد.
بعلاوه دامداران متوجه شدند که هر قدر اصول مرتع‌داری را بهتر
رعایت کنند و بیشتر در حفظ مراتع بکوشند خود آنها از این بابت
بیشتر سود خواهند برد. از طرف دیگر با ملی شدن مراتع، دست
سازمان‌های مسئول در اقدامات عمرانی و ایجاد تأسیسات و تجهیزات
لازم از قبیل چاه و آبشخوار و پناهگاه باز شد و طرح‌های لازم برای
علوفه‌کاری بیشتر جهت تأمین خوراک دام‌ها تنظیم گردید، و برای
رفع کمبود خوراک دامی کوشش شد که امور دام‌پروری با کشاورزی
تلفیق گردد.
درباره نوع دام‌داری باید گفت که متأسفانه تا چندی پیش
روش‌های معمول کشور ما همان روش‌های چند هزار ساله ییلاق و قشلاق
و استفاده ساده و ابتدایی از طبیعت بود، و فقط مدت کوتاهی است که
کارهای اساسی از قبیل مبارزه صحیح با بیماری‌های دامی و وارد کردن
نژادهای جدید و ساختن آغل و اصطبل بر طبق اصول جدید فنی و
استفاده بهتر ازمحصولات دامی آغاز شده است. با این وصف دام‌داری
در دهات و بین عشایر کشور هنوز وضع گسترشی یعنی صورت پراکنده
دارد و سرمایه‌گزاری و بهبود تکنیکی کار چنانکه باید مورد رعایت
قرار نگرفته است. دامداران به اصلاح خوراک دام‌ها کمتر توجه دارند
و فقط درصدد افزایش تعداد دام‌های خویش هسنند. بعلاوه اصول
صحیح مرتع‌داری کمتر رعایت می‌شود. ازطرف دیگر بعلت ازدیاد
روز افزون ماشین‌های کشاورزی پیوسته مراتع بیشتری تبدیل به مزارع
و باغات می‌شوند. برای مواجهه با این وضع می‌باید اولاً در حفظ آنچه
از مراتع طبیعی باقی مانده کوشش کامل شود، ثانیاً بلافاصله طرح‌های
صفحه (۷۸)
کوتاه مدتی برای بهبود و احیای مراتع طبیعی به مورد اجرا گذاشته
شوند، ثالثاً طرح‌های طویل‌المدتی جهت بهبود اساسی وضع مراتع و
دام‌داری تنظیم و عملی گردند که در نتیجه اجرای آنها، علاوه بر چرای
دام‌ها در مراتع طبیعی باندازه‌ای که با ظرفیت این مراتع تطبیق کند، در
توسعه زراعت علوفه اقدام شود و بجای اینکه دام به چرا برود حدالمقدور
خوراک در داخل اصطبل برای آن فراهم آید و طبعاً در این صورت
می‌باید سعی شود که مواد این خوراک از لحاظ شیمیایی و تأمین احتیاج
بدنی و تقویت دام بهترین ترکیب را داشته باشد.
بطور کلی اصول طرح‌های کوتاه‌مدت و طویل‌المدتی که برای
بهبود وضع مراتع و پیشرفت فن دام‌داری تنظیم و اجرا می‌شود می‌باید
عبارت باشد از: جلوگیری از چرای زیاده از ظرفیت دام‌ها در مراتع
و ایجاد موازنه بین تعداد دام‌های موجود و میزان بازده چراگاه‌ها،
تامین کسری و کمبود خوراک دام‌ها از طریق توسعه علوفه‌کاری
و تعلیم طرز استفاده از سایر مواد خوراکی به کشاورزان و دامداران،
کشت نباتات مقاوم در مقابل عوامل نامساعد طبیعی در داخل مراتع،
بذرافشانی دیم در مراتع، تلفیق دام‌داری با کشاورزی، متشکل ساختن
دامداران در واحدها و شرکت‌های بزرگ با سرمایه کافی برای اینکه
بتوانند اقدامات عمرانی را مستقلاً طبق اصول فنی جدید و با اسلوب
صحیح مرتع‌داری اجرا کنند، افزایش میزان تهیه و تولید انواع دیگر
گوشت بمنظور کاستن از میزان احتیاج به گوشت گوسفند، تبدیل نژادهای
فعلی به نژادهای مرغوب و اصیل، تربیت کادر کافی متخصص و مطلع
در امر دام‌داری، بالا بردن سطح اطلاع فنی دامداران و کشاورزان
علوفه کار.
صفحه (۷۹)
برای آنکه برنامه‌های مربوط به بهبود وضع مراتع و دام‌داری
با بهترین صورتی طرح و اجرا شوند، لازم است از یک طرف کلیه مقررات
و قوانین موجود که بنحوی از انحاء مربوط به مراتع می‌شوند هماهنگ و
یکپارچه شوند، ثانیاً مقررات جامعی جهت حفاظت مراتع و بهره‌برداری
کامل و صحیح از آنها وضع گردند و در صورت لزوم سازمانی بنام سازمان
مراتع بوجود آید که وظیفه آن منحصراً حفظ و بهره‌برداری و اصلاح
مراتع کشور و پیشرفت امور دام‌داری مملکت باشد.
بدیهی‌است در این راه می‌باید با عوامل مختلفی مبارزه شود که
مهم‌ترین آنها عبارنند از: عدم آشنائی غالب دامداران و عشایر با اصول
جدید دام‌داری و پائین بودن سطح فرهنگ و سواد در نزد آنها، بی‌اطلاعی
بسیاری از کشاورزان از امر کشت صحیح نباتات علوفه‌ای و برقراری
تناوب در زراعات بوسیله داخل کردن نباتات علوفه‌ای درگردش
زراعی، کمی آب مشروب برای دام‌ها، قلت کادر متخصص فنی، کافی
نبودن تعداد مراکز و ایستگاه‌های مطالعاتی و آزمايشی و تعلیمی.
ولی تردیدی نیست که همه این مشکلات که حاصل وضع نامطلوب
گذشته است، همآهنگ با اصلاحات و تحولات فنی که در کلیه رشته‌ها
در جریان است تدریجاً برطرف خواهد شد، و اکنون که مراتع کشور
صورت ملی یافته‌اند، سازمان‌های صلاحیت‌دار دولتی برنامه‌های خود را
در مورد اصلاح و بهبود وضع آنها با آخرین اصول فنی دنیای مترقی
تطبیق خواهند داد و مسلماً در این راه کمک و همکاری خود مردم
بهترین ضامن توفیق آنها خواهد بود.