صفحه (۶۳)
۲
ملی شدن جنگل‌ها و مراتع
اصل دوم از اصول شش‌گانه انقلاب که برای تصویب ملی در
معرض مراجعه به آراء عمومی گذاشته شد اصل ملی شدن جنگل‌ها
و مراتع در سراسر کشور بود. با تصویب این اصل اکنون این منابع
ثروت خداداد که حقاً متعلق به تمام ایران است بمالکیت عمومی و ملی
درآمده است.
در تمام جهان، جنگل - در هر جا که وجود دارد - یکی از
منایع ثروت ملی و بهره‌برداری اقتصادی و صنعتی است. البته از این
حیث برخی از مناطق جهان موقعیت بسیار ممتازی دارند، بعضی بعکس
دارای منابع جنگلی محدود هستند، و برخی از ممالک نیز اصولاً
بکلی از داشتن این منبع ثروت محرومند. مثلا کشور پهناور برزیل
دارای منطقه جنگلی عظیمی است که وسعت آن بتنهائی معادل نیمی
از وسعت اروپا است، هرچند که قسمت اعظم از این منطقه تاکنون
دست نخورده مانده است.
در کشور کانادا تقریباً چهارصد میلیون هکتار جنگل وجود دارد.
امریکای لاتین و افریقا هرکدام تقریباً دارای هشتصد میلیون هکتار
جنگل هستند. بطور کلی در روی زمین درحدود چهار میلیارد هکتار
جنگل هست که قسمتی از آن برای مصارف مختلف صنعتی بخصوص
صفحه (۶۴)
صنایع چوب و صنایع کاغذسازی و صنایع شیمیایی و تهیه زغال مورد
استفاده قرار دارد، و قسمت مهم دیگر هنوز دست نخورده است.
کشور ما از این حیث یک کشور خیلی غنی نیست، معهذا دارای
اراضی جنگلی نسبتاً وسیعی است که می‌تواند منبع قابل توجهی در ثروت
ملی بشمار آید.
مناطق کرانه دریای خزر و دامنه‌های شمالی البرز از آستارا
تا بجنورد که مانند کمربند سبزی ناحیه جنوبی بحر خزر را فرا گرفته،
پوشیده از جنگل‌هایی است که مساحت آن ها به ۳٫۴۰۰٫۰۰۰
هکنار بالغ می‌شود. قسمتی از این مساحت جنگل‌های عالی و قابل بهره‌برداری
صنعتی و قسمت دیگر آن اراضی عادی جنگلی و بوته‌زارها
و جنگل‌هایی است که بر اثر سوءاستفاده‌های گذشته فعلا قابل
بهره‌برداری نیست.
بغیر از این منطقه اصلی، در مناطق مختلف غرب و شرق و جنوب
و مرکز ایران مناطق جنگلی دیگری وجود دارند که بیشتر آنها را
جنگل‌های تُنک و کم درخت تشکیل داده‌اند. غالب این جنگل‌ها بقایای
جنگل‌های انبوه سابقی هستند که نوعاً براثر قطع درختان و زغال‌سوزی
و چرای دام به وضع نامطلوبی درآمده‌اند، و اکنون جز جنبه‌های حفاظتی
ارزش اقتصادی زیاد ندارند.
این‌مناطق مشتمل هستند بر: جنگل‌های بلوط در مغرب و جنوب غربی،
جنگل‌های پسته و بادام، جنگل‌های گرمسیری و جنگل‌های نواحی
کویری و آهکی و کوهستانی، و جنگل‌های حوزه دریای عمان. از این
جنگل‌ها مجموعاً بیش از دو یا سه میلیون هکتار را جنگل واقعی
محسوب نمی‌توان داشت.